Blokady finansowe – skąd się biorą i jak je przełamać

Blokady finansowe to utrwalone przekonania i emocje związane z pieniędzmi, które sprawiają, że działasz wbrew własnym celom. Najczęściej pochodzą z domu rodzinnego i wcześniejszych doświadczeń. Przełamujesz je w trzech krokach: zauważasz przekonanie, sprawdzasz, czy jest prawdziwe dzisiaj, i wypróbowujesz nowe zachowanie w małej skali.

W pracy z klientkami widzę, że sama wiedza o finansach często nie wystarcza. Można znać zasady oszczędzania i wciąż ich nie stosować. Dlatego w coachingu finansowym dla kobiet pracuję zarówno z budżetem, jak i z przekonaniami, które za nim stoją.

Czym są blokady finansowe?

Blokady finansowe to wewnętrzne zasady dotyczące pieniędzy, których zwykle nie jesteśmy świadome. Działają jak filtr. Wpływają na to, ile zarabiasz, jak wydajesz i czy potrafisz odkładać.

Psycholog Brad Klontz nazwał je „skryptami pieniężnymi”. W badaniach publikowanych między innymi w Journal of Financial Therapy opisał, jak takie przekonania wiążą się z niższymi dochodami, zadłużeniem i unikaniem tematu pieniędzy.

Jakie przekonania o pieniądzach blokują najczęściej?

Oto zdania, które słyszę na sesjach najczęściej:

• „Pieniądze szczęścia nie dają”.
• „Bogaci ludzie są nieuczciwi”.
• „Nie wypada mówić o pieniądzach”.
• „Nie znam się na finansach, to nie dla mnie”.
• „Jak zarobię więcej, to i tak wszystko wydam”.
• „Najpierw inni, potem ja”.

Każde z nich może prowadzić do konkretnych zachowań. Ktoś nie prosi o podwyżkę, ktoś inny wydaje wszystko od razu, a jeszcze ktoś unika otwierania wyciągów.

Skąd się biorą blokady finansowe?

Blokady finansowe powstają najczęściej w dzieciństwie. Dzieci obserwują, jak dorośli rozmawiają o pieniądzach, kłócą się o nie albo milczą. Jeśli w domu ciągle brakowało, łatwo nauczyć się, że pieniędzy „nigdy nie wystarczy”.

Źródłem bywają też trudne doświadczenia z dorosłości: rozwód, utrata pracy, długi czy oszustwo finansowe. Do tego dochodzą przekazy kulturowe, na przykład przekonanie, że kobiety „nie mają głowy do liczb”. Więcej o tym piszę we wpisie finanse dla kobiet – od czego zacząć.

Jak rozpoznać własne blokady finansowe?

Zwróć uwagę na sytuacje, w których reagujesz silnymi emocjami. Może to być złość przy rozmowie o rachunkach, wstyd przy wycenie swojej pracy albo ulga, gdy pieniądze szybko „znikają”.

Pomocne jest proste ćwiczenie. Dokończ na kartce zdania: „Pieniądze są…”, „Ludzie, którzy mają dużo pieniędzy, są…”, „W moim domu o pieniądzach mówiło się…”. Zapisz pierwsze odpowiedzi, które przyjdą Ci do głowy, bez poprawiania.

Jak przełamać blokady finansowe krok po kroku?

Zmiana przekonań nie dzieje się w jeden dzień. Pomaga jednak prosty schemat:

1. Nazwij przekonanie, na przykład „nie umiem oszczędzać”.
2. Sprawdź, skąd się wzięło i czy pasuje do Twojego życia dzisiaj.
3. Znajdź dowody przeciwne, nawet drobne, na przykład sytuację, w której udało Ci się odłożyć pieniądze.
4. Sformułuj nowe zdanie, w które da się uwierzyć: „uczę się odkładać małe kwoty”.
5. Wypróbuj nowe zachowanie w małej skali, na przykład stały przelew 100 zł miesięcznie.

Działanie wzmacnia nowe przekonanie bardziej niż powtarzanie afirmacji. Dlatego w pracy z klientkami zawsze łączę rozmowę o emocjach z praktycznym planem, takim jak budżet domowy.

Kiedy warto poprosić o pomoc?

Gdy mimo wiedzy i prób wciąż wracasz do tych samych zachowań. Również wtedy, gdy rozmowa o pieniądzach wywołuje silny lęk albo napięcie w związku. Pokrewny temat opisałam w artykule o tym, dlaczego unikamy zaglądania na konto.

Na sesjach indywidualnych pracujemy z przekonaniami w bezpiecznej atmosferze, bez oceniania. Spotkania odbywają się online albo w Stroniu Śląskim. Jeśli chcesz sprawdzić, czy taka forma pracy jest dla Ciebie, umów bezpłatną rozmowę.

Najczęściej zadawane pytania

Dorota Tumkielska

Ekonomistka i coach finansowy dla kobiet. Przez blisko 20 lat pracowała w instytucjach finansowych jako doradca i menadżerka. Pomaga uporządkować budżet i zmienić podejście do pieniędzy.

Więcej o mnie